kennisbank
Waar de woorden vandaan komen
Gender was eerst een grammaticaal begrip. Hoe het in de twintigste eeuw een sociale betekenis kreeg, en wat dat verklaart aan de huidige verwarring.
Het woord gender komt uit het Latijn via het Frans en betekende oorspronkelijk soort of geslacht in grammaticale zin: het onderscheid tussen mannelijke, vrouwelijke en onzijdige woorden.
De wending in de twintigste eeuw
In de jaren vijftig en zestig gingen onderzoekers het woord gebruiken voor de sociale kant van man- en vrouw-zijn: de rollen en verwachtingen, los van het lichaam. Die tweedeling bleek bruikbaar, onder meer om te betogen dat veel van wat als natuurlijk gold in feite aangeleerd was.
Wat er daarna gebeurde
In het Engels verdrong gender daarna geleidelijk het woord sex in het dagelijks gebruik, deels uit preutsheid: “sex” klonk te expliciet op een formulier. Daardoor kwam het woord ook terecht op plekken waar het lichaam werd bedoeld.
Waarom dat nu opspeelt
Als één woord twee dingen dekt, is niet meer te zien welke vraag er wordt gesteld. Op een formulier lijkt dat onschuldig; in een medisch dossier of een onderzoeksbestand is het dat niet, omdat de ene betekenis de andere stilletjes vervangt.
In het Nederlands
Het Nederlands heeft nog altijd twee woorden — geslacht en gender — en dat is een voordeel. Het maakt het makkelijk om precies te zijn, mits beide woorden op hun eigen plaats worden gebruikt.
Over de auteur
Marieke den Ouden schrijft op deze site over het onderscheid tussen geslacht en gender. De teksten geven algemene uitleg en vormen geen advies.