Vier veelgemaakte denkfouten

In discussies over deze twee woorden komen dezelfde redeneringen steeds terug. Ze bevatten bijna allemaal een kern van waarheid, en gaan daarna een stap te ver.

1. “Er bestaan uitzonderingen, dus de tweedeling klopt niet”

Dat aangeboren condities bestaan waarbij de ontwikkeling anders verloopt, is juist. Maar een uitzondering op een regel veronderstelt die regel: juist omdat de twee routes herkenbaar zijn, kunnen we zien waar er iets anders gaat.

2. “Gender is puur cultuur”

Veel van wat als typisch mannelijk of vrouwelijk geldt, verschilt per tijd en plaats — dat pleit voor de culturele kant. Maar sommige patronen komen in vrijwel alle samenlevingen terug, wat erop wijst dat cultuur niet het hele verhaal is.

3. “Geslacht is alleen maar biologie, dus het bepaalt alles”

Ook dit gaat te ver. Het lichaam bepaalt een aantal concrete dingen — vruchtbaarheid, gemiddelde spiermassa, sommige ziekterisico’s — en verder verschillen mensen binnen een groep doorgaans veel meer dan de groepen onderling.

4. “Het is maar een woord”

Meestal klopt dat. Maar in een medisch dossier, een onderzoeksbestand of een wettekst is het woord de sleutel tot een gegeven. Wie daar twee betekenissen door elkaar gebruikt, krijgt vroeg of laat een fout die niemand bedoeld heeft.

Wat overblijft

Twee woorden, twee betekenissen, en per situatie de vraag welke van de twee ertoe doet. Dat is minder spannend dan de discussie meestal is, en aanzienlijk bruikbaarder.